Şubat 11, 2014

Ahlak dışı ne demek?

Tv'de, internet sitelerinde, haberleri izlediğiniz/dinlediğiniz/ okuduğunuz her yerde bir şeye dikkatinizi çekmek istiyorum, iki sözcükten oluşan bir sıfat tamlaması: "Ahlâk dışı". Bu ifade, bir sözcükten oluşan olumsuz eki almış bir sıfatın yerine kullanılarak çok politik bir zihne alet oluyor. Ahlâksız, sözcüğünü kullanmaktan korkan bir zihin bu.

Ahlâk göreceli olan ve evrensel mutlak bir doğru olarak bulunmayan bir kavramdır. Kişiden kişiye göre değişebilir. Ülkeden ülkeye değişebilir, eğitimli ile eğitimsiz insan arasında değişebilir gibi genellemeler yapmak nispet ile mümkün olabilir ancak genellemenin doğası gereği daha yapılırken biliriz ki istisnalar da vardır, ayrıca kastedilen aynı ülkenin iki vatandaşı arasındaki benzerliğin farklı ülkelerde yaşayan iki insan arasındakine göre fazla, veya iki eğitimli insanın bakış açıları arasındaki benzerliğin eğitimsiz iki insan arasındaki benzerlikten fazla olmasıdır. Yoksa pek tabi genellemeler istisnaları görmezden gelmek zorundadır. Ahlâk görecelidir ve ahlâklı veya ahlâksız nitelemelerini yapan insan sadece kendi fikirlerine göre yorum yapmaktadır. O çok ahlâksızdır derken, aslında benim ahlâk anlayışımın gerekliliklerini karşılamıyor demek istemektedir. O ahlâklı bir insandır derken de benim ahlâk kurallarımın, bakış açımın, görüşlerimin şekillendirdiği ahlâk anlayışıma göre doğruları yapıyor demek istemektedir.

Şimdi dikkatinizi çekerim: Ahlak dışı diye konuşan insanlar aslında ahlaksız demek istiyorken, insanların işlerine kendi kafalarına göre burunlarını soktuklarını, kendi görüşlerini dayattıklarını, başkalarının davranışlarını salt kendi doğru-yanlış süzgeçlerinden geçirerek yargıladıklarını saklamaya çalışıyorlar. Ahlâksız yerine ahlâk dışı demenin altındaki sebebi budur. Eğer tek bir ahlâk anlayışı var olsaydı o zaman ahlâksız yerine ahlâk dışı demek, tabi eğer bunu diyen doğru söylüyor olsaydı, yerinde bir şey olabilirdi.

Ahlâk dışı gerçekte ne demek? Bir konuya ahlâk kuralları çerçevesinde bakmamak, ahlâk olgusundan daha farklı kurallar, görüşler, kriterler ile değerlendirmek, ahlâk dışıdır.